Birleşmiş Milletler (BM) Ticaret ve Kalkınma Kuruluşu (UNCTAD), haziran ayına ilişkin Küresel Ticaret Güncellemesi'ni yayımladı. Bu raporda, küresel ekonominin temiz enerji sistemleri, elektrifikasyon ve dijital teknolojilere doğru hızlı bir dönüşüm geçirdiği belirtiliyor. Bu dönüşüm, özellikle bakır, nikel, lityum, kobalt ve nadir toprak elementleri gibi kritik minerallere olan talebin artmasına yol açıyor.
Dünya genelinde lityum talebinin 2040 yılına kadar yüzde 350 oranında artması, grafit talebinin ise yüzde 130'dan fazla yükselmesi bekleniyor. Ancak, kritik minerallerin üretimi kısıtlı sayıda ülkede yoğunlaşmış durumda. Örneğin, Demokratik Kongo Cumhuriyeti küresel kobalt maden üretiminin yüzde 74'ünü, Çin ise doğal grafitin yüzde 78'ini karşılıyor. Avustralya, Şili ve Çin, küresel lityum üretiminin yüzde 70'ini birlikte sağlıyor.
Kritik minerallerde artan talep ve tedarik riskleri, hükümetleri ticaret politikalarını değiştirmeye yönlendiriyor. Ülkeler, bu minerallerin arzını güvence altına almak ve maden çıkarma kapasitelerini artırmak için çeşitli önlemler alıyor. UNCTAD verilerine göre, 2020 yılından bu yana kritik minerallerde ihracata yönelik yaklaşık 100 farklı önlem devreye alındı.
Ancak, kritik mineraller için artan rekabet, potansiyel olarak "parçalanmış bir sistem" riskini de beraberinde getiriyor. Bu durum, fiyatların yükselmesine, yatırım kararlarının zorlaşmasına ve gelişmekte olan ülkeler üzerinde baskı oluşturmasına neden olabilir. UNCTAD, bu alandaki kararların ve yatırımların daha koordine bir şekilde yönetilmesi gerektiğini vurguluyor. Böyle bir yaklaşım, kritik minerallerin uluslararası ticaretteki rolünü belirleyecek önemli bir etken olacak.