Ne Oldu?
Dünya Hava Kalitesi Endeksi (AQI) verilerine göre, 1 Ocak 2024'ten itibaren Iğdır yeniden Türkiye'nin en kirli havasına sahip ili konumuna geldi. Ölçümler, partikül madde değerlerinin 'tehlikeli' seviyede olduğunu gösteriyor. Bu durum, kış aylarında fosil yakıt kullanımının artması, meteorolojik şartlar ve hava sirkülasyonu yetersizliği nedeniyle yaşanıyor.
Uzmanlar, Iğdır'ın geçmiş yıllarda da aynı dönemde hava kirliliği listelerinde üst sıralarda yer aldığını belirtiyor. Yerel bir restoran işletmecisi Sinan Savaş, kirliliğin günlük hayatı etkilediğini anlatıyor. Sabahları çocuklarına maske takarak okula gönderdiğini ve müşterilerin hızlıca yemek yiyip ayrıldığını söylüyor.
Savaş, 'Burada adeta zehir soluyoruz' diyerek şikayetini dile getiriyor. Şehirdeki tozun normal olmadığını, kimyasal bir madde gibi davrandığını vurguluyor. Vatandaşlar, kirlilik nedeniyle sosyal hayatı sınırlı yaşıyor ve birçok kişi şehri terk ediyor.
Bu Ne Anlama Geliyor?
Iğdır'da hava kirliliği, solunum yolları hastalıklarını tetikleyerek sağlık harcamalarınızı artırabilir. Tehlikeli partikül maddeler, akciğerlere zarar vererek öksürük, nefes darlığı gibi sorunlara yol açar. Günlük rutininiz bozulur; dışarıda geçirilen zaman azalır, bu da stres ve hareket eksikliğine neden olur.
Kirlilik seviyesi 'tehlikeli' olunca, hava kalitesi endeksi 300'ü aşabiliyor. Bu, cebinize yansıyan tıbbi masrafları yükseltir ve evde kalma süresi uzar. Uzun vadede, kronik hastalık riski artar; bu da iş gücü kaybı ve aile ekonomisine yük getirir. Korunma önlemleriyle günlük hayatı sürdürmek mümkün, ama kalıcı çözüm şart.
Kimleri Nasıl Etkiler?
Çocuklar ve yaşlılar en riskli grup; solunum sistemleri hassas olduğu için astım atakları veya enfeksiyonlar artabilir. Kronik rahatsızlığı olanlar, zorunlu olmadıkça dışarı çıkmamalı; bu kişilerde kalp-damar sorunları tetiklenebilir.
Esnaf ve çalışanlar, açık havada daha fazla vakit geçirdiği için maske zorunluluğu getirir. Restoran sahipleri gibi Sinan Savaş, müşteri kaybı ve temizlik masraflarıyla karşılaşıyor. Sağlıklı yetişkinler bile uzun süre maruz kalırsa yorgunluk hisseder; öğrenciler ise okul performansını düşürebilir.
Aileler, çocuklarını korumak için ekstra önlem alır; bu, maske ve hava temizleyici alımlarını artırır. Şehir dışına göç edenler, geçici ekonomik yük taşır ama sağlıklarını korur. Genel olarak, kirlilik Iğdır'ı yaşanmaz kılan bir faktör haline geliyor.
Güncel Tablo
Iğdır'ın hava kalitesi endeksi, diğer illere kıyasla yüksek. Aşağıdaki tablo, mevcut durumu özetliyor.
Ne Yapmalı?
Hava kirliliğinden korunmak için evde hava filtreleri kullanın; pencereleri kapalı tutun. Maske (N95 tipi) takarak dışarı çıkın, özellikle çocuklar ve yaşlılar için zorunlu. Günlük egzersizi iç mekana taşıyın ve nemli bezle ev temizliği yapın.
Uzmanlar, fosil yakıt kullanımını azaltmayı öneriyor; belediyeye şikayet edin. Sağlık sorunları yaşarsanız doktora başvurun. Kalıcı çözüm için yetkililerden hava kalitesi izleme istasyonları talep edin.