Ne Oldu?
ABD Başkanı Donald Trump, Truth Social üzerinden İran halkının özgürlük mücadelesine destek verdiğini açıkladı. Ülkedeki protestolara yardım etmeye hazır olduklarını belirterek, 'Gerekeni yapmaya hazırız' dedi. Bu açıklamalarla birlikte, Wall Street Journal'a göre Trump yönetiminden yetkililer, olası bir İran saldırısının nasıl yürütüleceğini ve hedef noktaları tartıştı.
İran'da protestolar 28 Aralık'ta ekonomik krizle başladı ve ülke geneline yayıldı. Gösterilerde 116 kişinin öldüğü, 2 bin 600'den fazla yaralı olduğu ve 2 bin 638 kişinin gözaltına alındığı belirtiliyor. İran ordusu ulusal çıkarları koruyacağını söylerken, yargı da protestocuları 'muharebe' suçuyla idam cezasına kadar yargılayacağını duyurdu.
Trump yönetiminden bir yetkili, geniş çaplı hava saldırılarının seçenekler arasında olduğunu öne sürdü. Ancak başka kaynaklar, henüz askeri hazırlık olmadığını ve bu görüşmelerin rutin planlama olduğunu savundu. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise ABD ve İsrail'i bölgedeki istikrarsızlığın sorumlusu olarak suçladı.
Bu Ne Anlama Geliyor?
ABD'nin bu adımları, İran'daki iç karışıklığı fırsat bilerek jeopolitik baskıyı artırmaya işaret ediyor. Saldırı gerçekleşirse petrol fiyatları yükselir, bu da küresel enerji maliyetlerini etkiler. Türkiye için bu, ithalat faturasını kabartır ve enflasyonu tetikler; benzin ve doğalgaz fiyatları artabilir.
Protestoların şiddetlenmesi, İran ekonomisini daha da zayıflatır. Bölge gerilimi artarsa, ticaret yolları kesilebilir ve mülteci akını başlayabilir. Vatandaşlar için pratik sonuç, akaryakıt zamları ve gıda fiyatlarında dalgalanma demek; cebinize yansıyan ekstra masraf olur.
Kimleri Nasıl Etkiler?
Esnaf ve tüccarlar için en büyük etki, petrol fiyatlarındaki artışla gelecek. Türkiye'de ithal ürün satanlar zam yapmak zorunda kalır, kar marjları düşer. Emekliler ve sabit gelirliler, artan enerji faturalarından en çok etkilenen grup olur; bütçeleri daha hızlı erir.
Öğrenciler ve gençler, olası bir çatışmada eğitim ve iş fırsatlarının azalmasını hisseder. Bölgeye yakın yaşayanlar için güvenlik riski artar, turizm sektörü darbe alır. Yatırımcılar ise borsa dalgalanmalarından etkilenir, döviz kurları yukarı yönlü seyredebilir.
Güncel Tablo
İran protestolarının ölçeğini gösteren veriler şöyle. Bu tablo, olayların boyutunu ve etkilerini özetliyor.
Ne Yapmalı?
Bölge gerilimini takip edin, haber kaynaklarını çeşitlendirin. Enerji tüketiminizi azaltarak olası zamlara hazırlık yapın; tasarruf cihazları kullanın. Seyahat planlarınızı erteleyin, özellikle Ortadoğu rotaları için. Finansal olarak, acil durum fonu bulundurun ve döviz pozisyonunuzu gözden geçirin.